Artijel over geluidsangst

Gepubliceerd in 'Psychology Today', 1 juli 2020, door Stanly Coren

Kunnen honden genezen worden van angst voor vuurwerk of harde geluiden?

Nieuwe data beoordelen de effectiviteit van technieken om angst voor lawaai bij honden hanteerbaar te maken.

“Om de vakantie te vieren stak iemand bij ons in de straat vuurwerk af op z’n gazon. Het volgende dat ik weet, is dat Red begint te gillen en jankend probeert om een schuilplaats te zoeken.” Red is een 11 maanden oude Rhodesian Ridgeback; hij is een al grote, imposante hond die eruitziet alsof niets ter wereld hem bang zou maken. De stem van mijn vriendin Kathy toonde de mate van emotionele stress die ze voelde terwijl ze verder ging: “En toen kwam de uitsmijter: Ik ben in mijn woonkamer en probeer Red te kalmeren als er op de voordeur wordt geklopt. Ik open de deur en zie een paar geüniformeerde politieagenten voor m’n deur staan. Iemand hoorde blijkbaar het gegil van Red en dacht dat een vrouw of een kind werd aangevallen of misbruikt, dus hij belde het alarmnummer... Hoewel het geluid van het vuurwerk Red die keer volledig boven z’n theewater bracht, raakt hij ook in paniek als hij het geluid van de donder hoort. Kan ik hieraan iets doen?”

Uit onderzoek blijkt dat ongeveer de helft van alle honden tot op zekere hoogte angstig reageert op harde geluiden. Vuurwerk, donder, drilboren, grasmaaiers, geweerschoten, koffiemolens, het geluid van een vallende pot of pan en zelfs het geluid van het lostrekken van klittenband zijn allemaal gerapporteerd als geluiden waarvan tenminste sommige honden bang worden. Hun reacties variëren in intensiteit. Terwijl Red schreeuwde van angst, janken, huilen of beven sommige honden. Andere proberen zich te verbergen en zoeken soms hun toevlucht in schuilplaatsen die zo krap zijn dat ze daarin vast komen te zitten. Weer andere krijgen een paniekaanval en proberen te ontsnappen door aan deurklinken te knagen, door ramen of hordeuren te breken of het verkeer in te rennen in een wanhopige poging om te ontsnappen aan de harde geluiden die hen bang hebben gemaakt.

Omdat angst veroorzaakt door harde geluiden zo vaak voorkomt bij honden en het resulterende gedrag zo ontwrichtend kan zijn, wordt er hiervoor een grote variatie aan interventies en behandelingen voorgesteld. Waar onze samenleving gelooft dat er overal een pil voor is, is het niet verwonderlijk dat er medicijnen op dierenartsvoorschrift worden gebruikt om angst bij honden aan te pakken. Vanzelfsprekend zijn er daarnaast kruidenproducten, homeopathische verdunningen, etherische oliën en verschillende hondenkalmerende feromonen. Er zijn ook cd's met het geluid van vuurwerk of donder vermengd met rustgevende muzikale selecties, en als alternatief zijn er ruisgenererende cd's om de dreigende geluiden te overstemmen. Sinds kort zijn er speciale drukvesten (Thundershirts) die de honden inbakeren en die vermoedelijk een kalmerend effect hebben.

Naast deze therapeutische middelen zijn er verschillende gedragstechnieken gesuggereerd, waaronder ontspanningstraining, counterconditionering (waarbij wordt geprobeerd de honden te trainen om niet bang te zijn), speciale massageprocedures waarbij de eigenaar de bange hond geruststelt door het gebruik van zachte gesproken geluiden en fysiek contact, of aanbevelingen dat de verzorger de angstopwekkende geluiden en de paniekerige reacties van de hond louter moet negeren om hem te laten zien dat dit geen belangrijke of gevaarlijke gebeurtenissen zijn waaraan aandacht moet worden besteed.

Omdat er zoveel verschillende behandelings- en interventiemethoden worden aangeraden, besloot Stefanie Riemer, die lid is van de Companion Animal Behavior Group van de Universiteit van Bern in Zwitserland, gegevens te verzamelen om te bepalen welke van deze technieken echt werken De studie omvatte een online-enquête onder 1.225 eigenaren van honden met een bekende angst voor vuurwerk. Ze zocht informatie over welke methoden eigenaren hadden geprobeerd en hoe effectief elk was als het ging om het verlichten van lawaaifobie bij huisdieren.

Het bleek dat door de dierenarts voorgeschreven medicijnen de angst voor 69% van de honden aanzienlijk verminderden. Alternatieven zonder recept waren echter niet erg effectief. De gerapporteerde succespercentages voor de behandelingscategorieën feromonen, kruidenproducten, voedingssupplementen, etherische oliën, homeopathische middelen en Bachbloesems lagen allemaal tussen de 27 en 35% verbetering, wat Riemer beschrijft als "niet hoger dan verwacht zou worden op basis van een placebo-effect." De drukvesten voor honden deden het iets beter: ze werden door 44% van de eigenaren die ze gebruikten als effectief beschouwd.

Als we naar de meer gedragsmatige methoden kijken, waren de cd's voor desensibilisatie van geluid in 55% van de gevallen effectief. Riemer concludeerde echter dat de meest effectieve manier om met hondengeluidsfobie om te gaan counterconditionering thuis omvatte, die in meer dan 70% van de gevallen effectief was.

Wat is precies counterconditionering in deze specifieke context? Het is een methode die sommige hondentrainers en gedragsdeskundigen 'opvrolijken’ noemen. Wanneer het vuurwerk, de donder of andere harde geluiden beginnen, houdt deze methode in dat je een feestje met je hond bouwt, of beter gezegd, actief met de hond speelt, traktaties geeft en op een vreugdevolle manier positieve emoties en troost uitdrukt. Dit druist in tegen een bestaande mythe dat door positief te reageren je de angst van de hond bevestigt of versterkt. Dit is klaarblijkelijk niet het geval omdat je in essentie het angstige, ontsnappingsgerichte gedrag vervangt door positieve gevoelens en reacties.

Het is belangrijk om op te merken dat het gemak waarmee je je hond kunt ‘opvrolijken’ afhangt van de intensiteit van de angst van de hond. Sommige honden zijn gewoon te bang om iets lekkers te eten. Echter, om deze techniek te laten werken ga je gewoon door met het speelse en ondersteunende gedrag en zet je de sessie een tijdje voort, zelfs nadat de geluiden volledig zijn verdwenen.
Deze voortzetting tot na de beëindiging van de traumatiserende geluiden lijkt de hond te helpen sneller te kalmeren en laat een positieve glans achter bij herinneringen aan de gebeurtenissen. Dit helpt uiteindelijk om het emotionele niveau te verminderen dat de hond zal ervaren wanneer hij in de toekomst harde geluiden tegenkomt.

Ik moet erkennen dat ik het eens ben met de conclusie van Riemer over de effectiviteit van counterconditionering. Als een beetje anekdotisch bewijs heb ik persoonlijk een aantal honden in mijn leven gehad en geen enkele heeft angst getoond voor harde geluiden. Dit komt omdat, wanneer mijn honden puppy's zijn, zelfs als ze nog geen angst voor geluiden vertonen, ik deze "vrolijke" techniek van tegenconditionering gebruik wanneer we harde geluiden in onze omgeving tegenkomen. Waardoor dus door geluid veroorzaakte angst niet een probleemgedrag wordt bij mijn huisdieren naarmate ze ouder worden.

Stanley Coren, Ph.D., FRSC. , is hoogleraar psychologie aan de University of British Columbia.
1 juli 2020.

Referenties:
Riemer, S. (2020). Effectiveness of treatments for firework fears in dogs. Journal of Veterinary Behavior 37, 61-70, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S155878782030037X